Neanderthalers aan de kook

Het genoom van Neanderthalers verschilt voor slechts 0,02 procent van dat van moderne mensen. Daarnaast zijn er specifieke stukjes van Neanderthaler DNA terug te vinden in het DNA van (moderne) mensen van Europese en Aziatische afstamming, hetgeen suggereert dat er sprake moet zijn geweest van kruising. Het kan ons dus behoorlijk goede aanwijzingen geven over het type voeding dat van origine goed bij onze fysiologie past.

Scientific American meldt “gefossiliseerd voedsel tussen de tanden van Neanderthalers wijst op een dieet rijk aan planten“.

Zo, dat is weer lekker kort door de bocht. Nog even en de populair wetenschappelijke journalistiek maakt vegetariërs van ze. De bevindingen uit het onderzoek zeggen niets over de hoeveelheid plantaardig voedsel in het dieet van de Neanderthalers. Daarvoor kun je beter kijken naar isotopen van stikstof en koolstof in de botten. Daar is een stuk minder ruimte voor allerlei speculatieve interpretaties. Het grootste deel van de voeding van de onderzochte Neanderthalers was van dierlijke bron. Net zoals bij mensen uit die tijd overigens. Hoewel dit natuurlijk niet uitsluit dat er groepen kunnen hebben geleefd waarbij een groter deel van het menu uit plantaardige voeding bestond.

Wat de gevonden resten tussen de tanden wel zeggen is dát de Neanderthalers plantaardig voedsel aten en – veel interessanter – dat ze hun voedsel kookten. Dit is te zien aan wijzigingen in de zetmeelgranules die alleen door verhitting kunnen zijn ontstaan.

Het koken van voedsel verhoogt de hoeveelheid nutriënten die er uit opgenomen kunnen worden. Je kunt er lang houdbare voeding mee maken en het schakelt ziektekiemen en parasieten uit. Een behoorlijk voordeel, evolutionair gezien.

Maar over de ouderdom van het koken is nog steeds discussie. De schattingen lopen uiteen van 2 miljoen jaar tot 30.000 jaar geleden. Een behoorlijk verschil.
Door de vondst van verbrande botten van dieren in vuurhaarden wordt over het algemeen aangenomen dat de kookkunst minimaal 250.000 jaar oud is.
De raw food paleo trend heeft wat dat betreft niet echt een solide wetenschappelijke basis. Het lijkt vooral gebaseerd te zijn op een geromantiseerd beeld van onze voorouders.

Daarnaast kwam er bij het bovengenoemde onderzoek aan het licht (waarschijnlijk tot grote ontzetting van de meeste hardcore paleo-eters) dat de Neanderthalers granen aten. Wilde grassen uit de naaste familie van gerst om precies te zijn.
Dit was niet het hoofdbestanddeel van hun hun voeding en het stond – gezien de beschikbaarheid – vermoedelijk ook niet het hele jaar door op de menukaart. Maar ze aten het wel…